یادداشت تحلیلی-محسن علی پور: تمرکززدایی در گنبد؛ فرصت‌های مدیریت منطقه‌ای

تصویر نقشه‌ای که اخیراً توسط شهرداری گنبدکاووس منتشر شده، به وضوح نشان‌دهنده ابلاغ رسمی تقسیم‌بندی شهر به دو منطقه “یک” و “دو” است که هر یک دارای زیربخش‌های ناحیه‌ای نیز هستند. این تقسیم‌بندی که بر اساس طرح جامع مصوب سال ۱۳۹۰ تدوین شده، صرفاً یک تغییر ساختاری بر روی کاغذ نیست، بلکه نویدبخش یک تحول بنیادین در شیوه اداره شهر است.

ضرورت و مزایای منطقه‌ای شدن:

تجربه کلان‌شهرها نشان داده است که با گسترش محدوده شهر و افزایش جمعیت، مدیریت یکپارچه و متمرکز شهرداری، کارایی خود را در پاسخگویی سریع و متناسب با نیازهای هر محله از دست می‌دهد. تقسیم‌بندی به دو یا چند منطقه، امکان‌پذیر شدن مزایای زیر را فراهم می‌آورد:

۱٫ سرعت در خدمات‌رسانی: با تشکیل شهرداری‌های منطقه‌ای مستقل، فرآیندهای اداری کوتاه‌تر شده و شهرداران محلی می‌توانند با شناخت عمیق‌تری از بافت جغرافیایی و اجتماعی منطقه خود، مشکلات را سریع‌تر شناسایی و برطرف سازند.
۲٫ برنامه‌ریزی متناسب با بافت: منطقه یک که عموماً شامل بافت مرکزی، قدیمی و پرتردد است، نیازمند برنامه‌ریزی‌های خاص در زمینه بهسازی، ترافیک و احیای بافت فرسوده است. در مقابل، منطقه دو (یا نواحی جدیدتر) بیشتر نیازمند طرح‌های توسعه‌ای، گسترش زیرساخت‌های شهری و ساماندهی ساخت و سازهای جدید است. این تفکیک امکان می‌دهد تا بودجه و منابع به شکل هدفمندتری تخصیص یابد.
۳٫ افزایش پاسخگویی: هر شهردار منطقه، مستقیماً مسئول عملکرد در حوزه جغرافیایی خود است. این امر، سطح شفافیت و پاسخگویی مدیران را در برابر شهروندان افزایش می‌دهد.

چالش‌های پیش رو و وظیفه مدیران جدید

انتصاب آقایان مرتضی امینی و بایرام گلدی دیانی به عنوان سکانداران مناطق یک و دو، فصل جدیدی از مدیریت شهری گنبدکاووس را آغاز می‌کند. با این حال، اجرای موفق این طرح منوط به عبور از چالش‌های مهمی است:

تسهیم عادلانه منابع: ایجاد توازن در توزیع منابع مالی، تجهیزات و نیروی انسانی میان دو منطقه برای جلوگیری از ایجاد تفاوت‌های سطح خدمات.
هماهنگی بین منطقه‌ای: اطمینان از اینکه اقدامات شهرداران منطقه‌ای در تضاد با سیاست‌های کلان شهرداری مرکزی نباشد و خدمات زیرساختی (مانند جمع‌آوری زباله یا مدیریت بحران) به صورت یکپارچه عمل کند.
فرهنگ‌سازی: اطلاع‌رسانی و آموزش به شهروندان برای درک صحیح ساختار جدید و مراجعه به شهرداری منطقه‌ای مرتبط با محل سکونت یا کارشان.

در نهایت، تصمیم شهردار گنبدکاووس برای عملیاتی کردن این طرح، نشان‌دهنده یک عزم جدی برای حرکت به سوی یک مدل مدیریتی چابک‌تر و کارآمدتر است که اگر با حمایت شورای شهر و نظارت مؤثر همراه شود، می‌تواند سطح رضایتمندی عمومی از خدمات شهری را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.