یادداشت- محسن علی پور: هفدهم مردادماه در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران، «روز خبرنگار» نام گرفته است؛ روزی که بیش از آنکه صرفاً یک مناسبت تقویمی و صنفی باشد، یادآور یکی از تلخ‌ترین و در عین حال ماندگارترین روایت‌های تاریخ معاصر خبرنگاری است؛ روایت شهید محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران که در هفدهم مرداد ۱۳۷۷ در مزارشریف افغانستان، در جریان حمله طالبان به کنسولگری ایران، به شهادت رسید.

صارمی در شرایطی جان خود را از دست داد که وظیفه‌اش را انجام می‌داد؛ ثبت واقعیت و رساندن خبر. او در جایی ایستاده بود که شاید فاصله میان «خبر» و «خطر» تنها چند قدم بود؛ اما رسالت خبرنگاری برایش مرزی نمی‌شناخت.

مزارشریف برای همیشه در تاریخ رسانه ایران تنها نام یک شهر در افغانستان نخواهد بود؛ نامی است که با خون خبرنگاری گره خورده که نشان داد گاهی برای رساندن حقیقت باید از جان گذشت.

از آن روز، هفدهم مردادماه به نمادی برای پاسداشت خبرنگاران تبدیل شد؛ خبرنگارانی که در گوشه‌وکنار کشور، از شهرهای بزرگ تا دورافتاده‌ترین نقاط، چشم و گوش جامعه‌اند و تلاش می‌کنند آنچه را می‌بینند و می‌شنوند، به مردم منتقل کنند.

روز خبرنگار؛ فراتر از یک تبریک

روز خبرنگار را نمی‌توان تنها با چند جمله تبریک، یک مراسم رسمی یا اهدای چند لوح تقدیر به پایان رساند.

خبرنگاری، حرفه‌ای است که با مسئولیت، شجاعت، دقت و مطالبه‌گری معنا پیدا می‌کند. خبرنگار، صرفاً انتقال‌دهنده سخنان مسئولان نیست؛ بلکه باید بتواند مسائل جامعه را ببیند، پرسش کند، مطالبه کند، روایت‌های مختلف را بشنود و در نهایت تصویری صادقانه و منصفانه از واقعیت به مخاطب ارائه دهد.

خبرنگار در حقیقت یکی از حلقه‌های ارتباطی میان مردم و مسئولان است؛ پلی که اگر درست و حرفه‌ای ساخته شود، می‌تواند فاصله میان جامعه و مدیریت را کاهش دهد.

جامعه‌ای که خبرنگار در آن بتواند آزادانه سؤال بپرسد، نقد کند و مشکلات مردم را منعکس کند، جامعه‌ای است که شفافیت و پاسخگویی در آن فرصت بیشتری برای رشد دارد.

خبرنگار؛ صدای مردم، نه بلندگوی مسئولان

یکی از مهم‌ترین آسیب‌هایی که می‌تواند حرفه خبرنگاری را تهدید کند، تبدیل رسانه از «چشم ناظر جامعه» به «بلندگوی روابط عمومی» است.

خبرنگار قرار نیست صرفاً خبرهای خوب را روایت کند و از کنار مشکلات عبور کند. همان‌گونه که موفقیت‌ها و اقدامات مثبت باید دیده شوند، ضعف‌ها، کمبودها و مطالبات مردم نیز باید شنیده شوند.

البته مطالبه‌گری با تخریب تفاوت دارد و نقد با بی‌انصافی یکی نیست.

خبرنگار حرفه‌ای نه دشمن مسئول است و نه روابط‌عمومی او؛ خبرنگار، نماینده حقیقت و امانت‌دار افکار عمومی است.

نقد منصفانه، اگر با سند و اخلاق حرفه‌ای همراه باشد، نه تهدیدی برای مدیران، بلکه فرصتی برای اصلاح امور است. مسئولانی که نقد را می‌پذیرند، در واقع امکان اصلاح پیش از تبدیل شدن یک مشکل کوچک به یک بحران بزرگ را برای خود فراهم می‌کنند.

تجلیل واقعی از خبرنگار؛ چیزی فراتر از لوح تقدیر

هر سال در آستانه هفدهم مرداد، مراسم‌های مختلفی برای تجلیل از خبرنگاران برگزار می‌شود؛ مراسم‌هایی که می‌توانند نشانه احترام به اصحاب رسانه باشند. اما پرسش مهم اینجاست:

بعد از پایان مراسم و خاموش شدن دوربین‌ها، سهم خبرنگار از حمایت واقعی چیست؟

خبرنگاری که با درآمد محدود، هزینه تجهیزات، اینترنت، رفت‌وآمد و تهیه گزارش را پرداخت می‌کند، بیش از هر چیز به امنیت شغلی، حمایت حرفه‌ای و احترام نیاز دارد.

خبرنگاری که برای تهیه یک گزارش ساعت‌ها در میدان حضور پیدا می‌کند، باید بداند تلاشش دیده می‌شود.

خبرنگاری که مطالبه مردم را مطرح می‌کند، نباید به خاطر پرسیدن یک سؤال یا انتشار یک نقد منصفانه، با بی‌مهری مواجه شود.

و خبرنگاری که برای انتشار یک خبر دقیق، زمان و اعتبار حرفه‌ای خود را هزینه می‌کند، شایسته آن است که خبر و گزارشش تنها زمانی مورد توجه قرار نگیرد که به نفع یک مجموعه یا یک مدیر باشد.

تجلیل واقعی از خبرنگار، نه در تعداد لوح‌های تقدیر، بلکه در میزان احترام به استقلال، امنیت شغلی، معیشت و شأن حرفه‌ای اوست.

رسانه محلی؛ نزدیک‌ترین روایت به زندگی مردم

در این میان، خبرنگاران رسانه‌های محلی جایگاه ویژه‌ای دارند.

رسانه محلی، مشکلات مردم را از نزدیک لمس می‌کند؛ از یک جاده و خیابان گرفته تا وضعیت مدارس، بیمارستان‌ها، بازار، محیط زیست، ورزش، فرهنگ، روستاها و مسائل اجتماعی.

خبرنگار محلی اغلب در میان همان مردمی زندگی می‌کند که صدایشان را روایت می‌کند. به همین دلیل، مسئولیت او تنها انتشار یک خبر نیست؛ بلکه حفظ اعتماد مخاطبی است که رسانه را برای شنیده شدن انتخاب کرده است.

در شهرستان‌هایی مانند گنبدکاووس، خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای در بسیاری از مواقع با امکانات محدود اما با انگیزه فراوان فعالیت می‌کنند و تلاش دارند اتفاقات شهر و منطقه را به گوش مردم و مسئولان برسانند.

این تلاش‌ها شاید همیشه دیده نشود، اما بخش مهمی از تاریخ امروز هر شهرستان، در همین خبرها، گزارش‌ها، عکس‌ها و روایت‌های رسانه‌ای ثبت می‌شود.

به احترام تمام کسانی که قلم را زمین نگذاشتند

هفدهم مرداد، فرصت خوبی است برای یاد کردن از تمام خبرنگارانی که در مسیر اطلاع‌رسانی و حقیقت‌جویی سختی کشیدند؛ از خبرنگاران شهید گرفته تا کسانی که سال‌ها بی‌سروصدا در تحریریه‌ها، خیابان‌ها، نشست‌های خبری و رویدادهای مختلف برای تهیه یک خبر تلاش کرده‌اند.

این روز، روز خبرنگاری است که شاید بارها خبرش خوانده شده اما نامش دیده نشده؛ عکاسی که برای ثبت یک لحظه مهم ساعت‌ها منتظر مانده؛ خبرنگاری که برای پیگیری یک مطالبه بارها درهای یک اداره را زده و پاسخی نگرفته؛ و فعال رسانه‌ای که با وجود تمام دشواری‌ها، همچنان به کار خود ادامه داده است.

خبرنگاری فقط نوشتن چند خط خبر نیست؛ گاهی ایستادن در برابر سکوت است.

گنبدی‌ها؛ در کنار خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای

پایگاه خبری گنبدی‌ها ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهید محمود صارمی و تمامی شهدای عرصه خبر و اطلاع‌رسانی، فرارسیدن روز خبرنگار را به همه خبرنگاران، عکاسان، فعالان رسانه‌ای و اصحاب قلم در شهرستان گنبدکاووس و استان گلستان تبریک می‌گوید.

به احترام همه کسانی که برای آگاهی مردم قلم می‌زنند؛
برای کسانی که حقیقت را روایت می‌کنند؛
برای کسانی که پرسش می‌کنند، مطالبه می‌کنند و صدای مردم را به گوش مسئولان می‌رسانند؛
و برای همه خبرنگارانی که در سختی‌ها، همچنان چراغ رسانه را روشن نگه داشته‌اند.

امید که روز خبرنگار، تنها روز تقدیر و تبریک نباشد؛ بلکه فرصتی باشد برای بازنگری در جایگاه رسانه، شنیدن صدای خبرنگاران و فراهم کردن شرایطی که در آن، خبرنگار بتواند بدون هراس، با دقت، صداقت و مسئولیت حرفه‌ای، حقیقت را روایت کند.

هفدهم مرداد، یادآور یک حقیقت بزرگ است:

گاهی یک خبرنگار می‌رود، اما روایتش می‌ماند؛
گاهی یک قلم می‌شکند، اما حقیقت خاموش نمی‌شود.

یاد و نام شهید محمود صارمی و تمامی شهدای عرصه خبر و رسانه، جاودانه باد. 🌹